Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis: op weg naar een fietscultuur

Ewout Wessels van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (AVL) vertelt hoe het hen gelukt is om zeer veel medewerkers op de fiets te krijgen. Dit deden ze onder andere door een grote fietsenkelder te bouwen, een zeer succesvolle e-bike proef, voorbeeldgedrag (van bestuurders, OR, artsen en verpleegkundigen) én ze zijn bezig met een dubbele vergoeding van fietskilometers. “Wij kiezen liever voor de vriendelijke route: verleiden in plaats van verbieden.”

Gezond bezig

Het Antoni van Leeuwenhoek (AVL) is heel bewust met duurzaamheid en duurzame inzetbaarheid bezig en mobiliteit maakt daar deel van uit. Veel medewerkers zijn intrinsiek gemotiveerd om te werken aan hun gezondheid. Zo is er een researchgroep van 700 mensen (van de in totaal 2500) die vanuit de hele wereld naar dit onderzoeksinstituut komen om onderzoek te doen. Zij wonen veelal vlakbij het ziekenhuis en komen op de fiets. Belangrijk is ook draagvlak bij het bestuur. Initiatieven die gaan over veilig en gezond werken voor medewerkers worden veelal beloond. Het bestuur is daarom positief over fietsstimulering, de bouw van een fietsenkelder voor 750 fietsen was dan ook een logische stap. Zo is het Antoni van Leeuwenhoek bijvoorbeeld flink vertegenwoordigd bij het jaarlijks terugkerende evenement “Alpe d’HuZes”, met bestuurders, artsen, verpleegkundigen en researchers die hun steentje bijdragen.

Het AVL deed vooraf onderzoek naar de fietspotentie door met een postcode-analyse te bepalen waar medewerkers wonen en stelde een breed fietsstimuleringspakket samen. “Er is geen schaarste aan parkeerplekken. Toch kiezen we op termijn voor betaald parkeren, daar ontkomen we in de toekomst niet aan als we nog meer mensen uit de auto willen krijgen. Daarnaast kiezen we echter ook voor de vriendelijke weg en geven we iets terug. Zoals goede fietsfaciliteiten, beloning van fietskilometers en het beschikbaar stellen van e-bikes”, aldus Ewout

E-bike proef

Met behulp van een bijdrage uit het BREIKERS Mobiliteitsfonds stelt het AVL een jaar lang acht e-bikes en twee speedbikes beschikbaar aan hun medewerkers. Omdat de bikes zo populair bleken, kwamen er nog twee van elk bij. Iedereen kan zich inschrijven om de e-bike of speedbike uit te proberen. In ruim drie maanden hebben 206 mensen de bikes gebruikt en duizenden kilometers afgelegd, de bezettingsgraad is meer dan 80%.

De proef heeft drie doelen:

  1. Mensen verleiden om over te stappen op de e-bike. Ze proberen ook met een lokale fietsdealer een contract af te spreken voor een soepele aanschaf en onderhoud.
  2. Deelprincipe uitproberen: er is een groep die best 1 of 2 keer per week met de fiets wil komen, maar niet alle dagen. Als er 3 tot 4 mensen per week gebruik kunnen maken van de e-bike, dan scheelt dat 1 auto in de spits. Als het werkt, wil het AVL e-bikes aanschaffen voor die groep.
  3. Werk-werk verkeer per fiets: het komt regelmatig voor dat mensen overdag naar VU/AMC/OLVG moeten reizen. Dat kan ook op de fiets.

Toekomstplannen

Ambities op de korte termijn:

  • de aanschaf van een fiets fiscaal aantrekkelijk houden (via de fietsenregeling)
  • €1.000,- subsidie geven voor de aankoop van een e-bike (tegen inlevering van de parkeerkaart)
  • een verdubbeling (van 9 naar 18 cent) van de kilometervergoeding voor gefietste woon-werkkilometers

Het AvL denkt en doet mee met verschillende initiatieven, onder andere in overleg met andere Amsterdamse ziekenhuizen en bedrijven in de omgeving. Zo is er bijvoorbeeld de wens om samen een deelfietsensysteem bij de metrostations te plaatsen. Ook wordt uitgekeken naar het besluit van de gemeente Amsterdam om een snelfietspad aan te leggen vanaf station Amsterdam Sloterdijk evenwijdig aan de metrobaan richting de Zuidas.

Tips voor andere werkgevers

  • Kijk eerst eens naar je voorzieningen: is je fietsenstalling groot genoeg? Doe tellingen: hoeveel wordt er gebruik gemaakt van je stalling? Zorg voor adequate omkleed-/douchevoorzieningen en lockers voor persoonlijke eigendommen.
  • Doe een analyse op postcodes om het potentieel te bepalen; hoeveel mensen zouden kunnen fietsen en hoeveel kunnen met OV komen?
  • Maak fietsen aantrekkelijk, bied bijvoorbeeld de mogelijkheid om tussendoor op een fiets (met bedrijfslogo) even naar de stad te kunnen gaan.
  • Zoek ambassadeurs, mensen die het leuk vinden om uit te zoeken wat de mogelijkheden zijn en anderen enthousiast te maken.
  • Richt je op de 80% die wel(eens) wil fietsen, niet op de 20% “diehards” die vast willen houden aan de auto.