Welke goede voornemens heeft jouw bedrijf? Ontdek de nieuwe manier van werken op zowerkthet.nl

Welke goede voornemens heeft jouw bedrijf? Ontdek de nieuwe manier van werken op zowerkthet.nl Schrijf je gratis in

Op de sofa bij de verkeerspsycholoog: mobiliteit voor, tijdens en na de coronacrisis

Op de sofa bij de verkeerspsycholoog: mobiliteit voor, tijdens en na de coronacrisis

Life changing events

Een tijdje geleden waren we op zoek naar aanknopingspunten voor mobiliteitsverandering. We zochten naar life changing events; gebeurtenissen in een mensenleven die zo ingrijpend zijn dat gewoontes en zekerheden verdwijnen. We dachten aan verandering van werk, verhuizing, het krijgen van een eerste kind. Op dat soort momenten treedt er een dusdanig grote verschuiving in het leven op dat – zo was onze veronderstelling – er mogelijkheden liggen om ook het mobiliteitsgedrag van een nieuwe impuls te voorzien. Dat bleek echter nog niet zo eenvoudig. Ondanks de grote veranderingen in het leven hielden mensen veelal vast aan hun vertrouwde mobiliteitspatroon.

Zorgen dat mensen meer gingen thuiswerken was ook niet zo makkelijk als het leek. Zowel werknemers als werkgevers zagen een en al beren op de digitale weg van het thuiswerken en joegen de forenzen zonder aarzelen elke ochtend om dezelfde tijd auto en de trein weer in. Televergaderen was echt te complex, te onpersoonlijk en te weinig controleerbaar.
Totdat alles ineens toch compleet veranderde. De coronacrisis heeft de wereld – en daarmee ook de mobiliteitswereld- op haar kop gezet: een life changing event van ongekende omvang. Ineens was thuiswerken de regel en waren de dagelijkse files als sneeuw voor de zon verdwenen.

Kuddegedrag in crisissituaties

Onder normale omstandigheden zijn mensen redelijk eigenwijs en gaan ze het liefst hun eigen weg. Maar als er iets heel ingrijpend plaatsvindt, waar we weinig vat op hebben, zoals de coronacrisis, dan nemen we de dynamiek aan van een kudde en lopen achter elkaar aan zonder ons zelfs af te vragen of dat wel de goede richting is.

De kudde geeft ons in principe bescherming tegen het gevaar van buitenaf. Een sterke groepsdruk kan echter ook negatief uitpakken. Als de kudde op hol slaat, ontstaat er een paniekgevoel en wordt de groep stuurloos. Op sociale media ontstaat makkelijk negatief kuddegedrag: polarisatie, bangmakerij tot zelfs het ontkennen van gevaar en het oproepen tot gevaarlijk gedrag. Gelukkig heeft de afname in het vertrouwen in ons eigen oordelend vermogen ook positieve gevolgen. Er ontstaat meer saamhorigheid, de neiging om elkaar te helpen én ons meer normconform te gedragen. In dat licht doet iedereen plots zijn best om thuis te werken en toont iedereen begrip voor alle onhandigheden en kinderziektes die hier nu eenmaal in het begin bij horen.

De kudde filerijders is een kudde thuiswerkers geworden. De kudde milieuverontreinigers (want laten we eerlijk zijn, dat zijn we met z’n allen normaal gesproken toch echt) is tegen wil en dank milieubewust gaan handelen. NASA-luchtfoto’s van China lieten tijdens de lock-down van de corona-crisis extreem schone lucht boven de normaal pikzwarte steden zien.

Ervaring opdoen als noodzakelijke voorwaarde voor gedragsverandering

Mensen zitten eigenlijk vrij eenvoudig in elkaar. Wij zijn gewend om in patronen te denken en te handelen. Als we daar onder normale omstandigheden van af gaan wijken, raken we in de stress. Maar als we er verplicht van af moeten wijken en – of we nou willen of niet – ervaring opdoen met alternatief gedrag, dan gebeurt er iets bijzonders. Ervaring is immers een van de krachtigste motoren onder gedragsverandering. Datgene waar we altijd zoveel weerstand tegen hadden, waarvan we alleen de nadelen konden zien en dat we daarom ook nooit een kans wilden geven, blijkt eigenlijk best prettig. Vooroordelen zijn erg lastig te corrigeren, behalve als je je een tijd moet gedragen alsof ze er niet toe doen. Forenzen ervaren momenteel dat het leven zonder file zo slecht nog niet is, dat geen haast hebben best comfortabel voelt en dat telewerken enorme kansen biedt.

Post-covid

Het is moeilijk om positieve punten te zien bij deze afschuwelijke wereldwijde pandemie. Maar toch zou het mooi zijn als naast alle ellende die zij veroorzaakt deze coronacrisis lichtpuntjes kent voor de langere termijn. Hoe kunnen we positieve milieueffecten en een meer flexibele houding ten opzichte van ons dagelijkse reisgedrag vasthouden? De vaste patronen van vóór de crisis zijn immers niet volledig uit ons brein gewist, dus liggen ze op de loer om terug te keren. Hoe voorkomen we dat de telewerk-kuddes niet weer de filekuddes van de post-covid toekomst worden? Drie aspecten spelen een doorslaggevende rol:

  1. Bevestig mensen nu in het juiste van hun gedrag. Laat zien dat de wereld nu schoner wordt, dat geeft mensen moed. De lucht boven China die al genoemd is en het water in Venetië dat kraakhelder is geworden dankzij de lockdown; vertel het in plaats van alleen maar negatieve berichten over de crisis uit te dragen! Ons brein, dat normaal zo gevoelig is voor cognitieve dissonantie, zal dan cognitieve consistentie ervaren: “Mijn huidige gedrag is goed en dat kan ik eigenlijk best wel blijven
    doen!”
  2. Werkgevers moeten het voortouw nemen. Thuiswerken was altijd een issue, nu deden we het allemaal. Bij werkgevers ligt nu de kans om door te pakken. Evalueer met je werknemers hoe het was om thuis te werken. Bespreek de voor – en nadelen en kansen voor de toekomst. Blijf Teams, Skype en FaceTime regelmatig gebruiken en help zo bijdragen aan vermindering van files en werkdruk. Gelukkig zijn er direct initiatieven ontstaan bij Brabant Mobiliteitsnetwerk, Breikers, de Verkeersonderneming en Zuid Limburg Bereikbaar over hoe thuiswerken nu gaat en hoe we deze situatie na de crisis mogelijk kunnen benutten.
  3. Blijvend onthaasten stimuleren. Voor corona zag een efficiënte dagindeling eruit dat er zo veel mogelijk gedaan werd en je je haastte van de ene naar de andere plek om dit mogelijk te maken.

Tijdens corona verviel de reistijd is voor de meeste van ons en dat gaf meer tijd. Als we de juiste balans vinden tussen minder haast en een nieuw soort productiviteit, zijn we beter af. Wat vaker bij jezelf stilstaan is de echte vooruitgang.

Bron van dit artikel: XTNT 

Referenties

  • Phlippen, S., 2020, Hoe pikken we het leven op na het coronavirus? AD, 21 maart.
  • Smid, E., 2020, Ben jij ook zo’n schaap, E- tekst en eindredactie, Vreeland
  • Van Veen, P., 2009, Kuddegedrag in crisistijd, een biologische kijk op menselijk gedrag, Business
    Contact, Amsterdam.

Gratis mobiliteitsadvies?

Wil jij binnen jouw organisatie aan de slag met slimme en duurzame mobiliteit en kan je daar wel wat hulp bij gebruiken?

Vraag ons om hulp! Ons advies is altijd kosteloos en op maat.

Stay up to date!

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Heb je vragen?

Contact-Rita-stripes@2x

Rita van der pas

Community Manager

06 549 212 14

Rita@wijzijnbreikers.nl

Bel of mail mij gerust met vragen of om een kennismakingsgesprek in te plannen.